Amber
"Als een bewoner graag opruimt, waarom zouden we dat tegenhouden?" Amber hoeft er niet lang over na te denken. Op haar woongroep pakt een bewoner regelmatig uit zichzelf een doekje of een dweil. Niet omdat alles schoon moet, maar omdat juist die handeling rust geeft. "Mensen voelen zich weer nuttig. Dat is precies waar goede dementiezorg volgens mij om draait."
Voor Amber van Opstal (29) is dat de kern van haar werk. Ze wil juist in deze fase van iemands leven betekenis zijn. "Het gewone leven stopt niet als je dementie krijgt. Ook niet als je op een woongroep bij Avoord komt wonen."
Meebewegen met bewoners
Amber werkt als Eerste Verantwoordelijke Verzorgende (EVV'er) al zeven jaar op de woongroepen van Het Anbarg bij Avoord. Ze coördineert de zorg rondom bewoners, voert gesprekken met familie en kijkt samen met collega's wat iemand nodig heeft. Haar werk begint nooit bij een zorgplan. "Wij kijken eerst naar de mens. Wie is iemand? Waar wordt iemand blij van? Wat geeft iemand energie? Pas daarna kijken we welke zorg daarbij past." Een vaste bedtijd? Die is er niet. Heeft iemand vandaag geen zin om te douchen? Dan is morgen ook goed. "We bewegen mee met de bewoners. Natuurlijk helpen we waar dat nodig is, maar we nemen het leven niet over."
Dat kost soms meer tijd en ja, het vraagt geduld. Brood smeren gaat misschien niet meer zo snel als vroeger. Aankleden duurt soms langer. Toch kiest het team er bewust voor om bewoners zoveel mogelijk zelf te laten doen. "Het is heel makkelijk om iets over te nemen, maar als je mensen de tijd geeft, zie je vaak dat er nog veel meer lukt dan je vooraf dacht."
Van betekenis zijn
Goede dementiezorg zit voor Amber niet in grote activiteiten, maar juist in de gewone dingen. Een bewoner die vroeger graag het huishouden deed, krijgt een dweil of een stofzuiger in zijn handen. Niet omdat de vloer per se schoon moet, maar omdat hij graag iets doet. "Je ziet meteen verschil. Hij voelt zich weer van betekenis."
Een andere bewoonster beheert haar eigen medicatie met behulp van een Medido. Waar medicatie normaal gesproken volledig door de zorg wordt geregeld, doet zij dat nu weer zelf. "Ze krijgt weer een stukje regie terug. Ze is nu veel zelfverzekerder en wordt niet steeds geconfronteerd met wat ze niet meer kan." Volgens Amber zijn dat misschien kleine voorbeelden, maar voor bewoners maken ze een wereld van verschil.
Het leven stopt niet als je dementie krijgt
Rust en vertrouwen
Om te weten wat bij iemand past, is luisteren misschien wel het belangrijkste onderdeel van haar werk. Amber spreekt veel met bewoners en hun familie. Juist het samen zorgen is zo belangrijk. Ze wil weten hoe iemand leefde, waar iemand trots op was, welke gewoontes belangrijk waren en welke gebeurtenissen iemand gevormd hebben. "Eigenlijk willen we alles weten”, zegt ze lachend. “Mensen vergeten soms dat bewoners al een heel leven achter zich hebben. Veel van hen zijn drie keer zo oud als ik. Ze hebben veel meegemaakt."
Die verhalen zie en hoor je terug op de woongroep. Een vertrouwde stoel van thuis, foto's aan de muur of muziek die iemand vroeger altijd draaide. Of een mand met was om op te vouwen, omdat iemand dat thuis ook iedere week met plezier deed. "Dat soort herkenning geeft rust en het voelt vertrouwd."
Mensen helpen elkaar
Misschien is dat wel de mooiste verandering die Amber ziet sinds 'Gewoon leven voorop' steeds meer onderdeel is geworden van het dagelijks werken. Tijdens de maaltijden dekken bewoners samen de tafel. Ze ruimen af, maken een praatje en helpen elkaar als iets niet meteen lukt. "Dat hoeven wij niet te organiseren. Dat ontstaat vanzelf."
Ze denkt aan een bewoonster die vroeger veel sportte en dat, op haar manier, nog steeds doet. Of aan bewoners die elkaar zonder woorden helpen als iemand even niet meer weet hoe iets moet. "Het voelt gewoon huiselijk. Mensen voelen zich gezien, gehoord en vooral ook nuttig." Dat bewoners zich weer nuttig voelen, raakt haar misschien nog wel het meest.
Focus op wat er nog wél is
"We denken bij dementie vaak aan alles wat iemand kwijtraakt. Als je goed kijkt, zie je vooral wat er nog wél is. Soms moet je daar iets meer moeite voor doen, soms kost het nét wat meer tijd. Maar als iemand aan het eind van de dag het gevoel heeft dat hij ertoe doet, dan is dat voor mij goede zorg."
Amber is ervan overtuigd dat je ook met dementie nog steeds plezier kunt beleven aan de dag. Je kunt nog steeds iets betekenen voor een ander én jezelf zijn. "Dat is voor mij het gewone leven en daar doen we het iedere dag voor."